Een persvrijheidsindex voor Indonesië

Met steun van Free Press Unlimited ontwikkelde partner PPMN een eigen persvrijheidsindex voor Indonesië. Deze zet ze nu in om mediapraktijken aan te kaarten die niet door de beugel kunnen en lokale regeringen bewust te maken van het belang van een vrije, onafhankelijke pers.

Indonesië staat in de World Press Freedom Index van Reporters Without Borders (RSF) op de 124e plek. Daarmee scoort het land op het gebied van persvrijheid nog slechter dan Afghanistan. De oorzaak? Misstanden zoals geweld tegen lokale journalisten in bijvoorbeeld Papoea en partijdige berichtgeving in media die eigendom zijn van zakentycoons met politieke belangen.

Maar de pers(on)vrijheid is niet overal in het uitgestrekte Indonesië hetzelfde en ook de oorzaken kunnen per regio sterk verschillen. Om daarvan een beter beeld te krijgen – en zo lokale overheden gericht te kunnen aansporen tot actie – initieerde PPMN (Indonesische vereniging voor mediaontwikkeling) in 2016 de eerste Indonesische persvrijheidsindex die op nationaal en provinciaal niveau rapporteert. PPMN deed dit in samenwerking met de Persraad van Indonesië en met financiële steun en coaching van Free Press Unlimited.

Een nuttig instrument

Al snel groeide de index uit tot een instrument dat het mediaklimaat in Indonesië kan verbeteren. ‘De index helpt ons om de persvrijheid te monitoren en verbeteren, en houdt ons als het ware een spiegel voor’, zegt PPMN-directeur Eni Mulia. Zo wordt gekeken in hoeverre kwetsbare groepen toegang tot media hebben, of de overheid media niet criminaliseert en intimideert, en hoe het staat met de vrijheid om een mediabedrijf te starten.

In 2018 werd de index ingezet in de aanloop naar lokale verkiezingen. ‘We kozen twee provincies, Oost- en West-Java, waar media vaak niet onafhankelijk werken, omdat ze eigendom zijn van zakenlui met politieke belangen’, vertelt Mulia. PPMN organiseerde in beide provincies een bijeenkomst waarin ze de persvrijheidsindex toelichtte voor zo’n 170 lokale politici, beleidsmakers, academici, journalisten en politieagenten.

Professioneel werken, hoe doe je dat?

In de sessies legde PPMN uit hoe een professionele pers te werk gaat en dat daar níet bijhoort dat journalisten tegen betaling hun berichtgeving aanpassen. ‘Het is gebruikelijk dat lokale regeringen budget reserveren om de media te betalen … Er zijn zoveel slechte praktijken waarvan gedacht wordt dat ze normaal zijn’, zegt Mulia. Aan het einde van de workshops tekenden de deelnemers een verklaring waarin ze beloven toe te zien op professionele verslaggeving van de verkiezingen. Een belangrijke stap, vindt Mulia. ‘Niet iedereen in de Indonesische samenleving, en met name in de regering, begrijpt dat persvrijheid belangrijk is en dat zij een grote rol moet spelen in het promoten daarvan.’

Ook komend jaar organiseert PPMN workshops om dit bewustzijn te blijven vergroten. En dat is maar goed ook: met belangrijke presidentsverkiezingen in het verschiet is het eens te meer belangrijk dat Indonesiërs de onafhankelijke en onpartijdige verslaggeving krijgen die ze verdienen.

Sinds: 2014
Donor: Ministerie van Buitenlandse Zaken
Bedrag: € 137.000


Doneer nu