Missie en Visie

In onze ideale wereld heeft iedereen toegang tot onafhankelijke, betrouwbare en tijdige informatie. Free Press Unlimited ondersteunt wereldwijd media en journalisten om dit mogelijk te maken.

Onze visie is kort en krachtig: People deserve to know. Overal ter wereld.

Onze missie vloeit daar logisch uit voort. Iedereen heeft recht op onafhankelijke, betrouwbare en tijdige informatie. Mensen hebben die informatie nodig om invloed uit te oefenen op hun levensomstandigheden en de juiste beslissingen te nemen.

Persvrijheid en vrijheid van informatie zijn daarbij onmisbaar. Daarom ondersteunt Free Press Unlimited lokale mediaprofessionals en journalisten, vooral in landen met beperkte (pers)vrijheid. Zij staan dichtbij hun publiek en zijn de beste garantie voor een duurzaam, professioneel en divers medialandschap. We stellen ze in staat om mensen toegang te geven tot de informatie die hen helpt te overleven, zichzelf te ontwikkelen en waarmee ze hun overheden kunnen controleren.

Dit zijn onze kernwaarden:

Onafhankelijk
Inspirerend
Inventief
Toegewijd
Maatwerk

 


Ons doel en onze aanpak aanpak

Free Press Unlimited vindt dat iedereen recht heeft op toegang tot betrouwbare informatie. Wij ondersteunen media en mediaorganisaties om ook in gevaarlijke omstandigheden hun werk veilig en professioneel te kunnen doen. En we maken ons op alle (politieke, juridisch, sociale en economische) fronten sterk voor de bescherming van journalisten die de waarheid willen achterhalen. Hoe doen we dat en hoe meten we het effect van ons werk?

Drie pilaren onder ons einddoel

Burgers en maatschappelijke organisaties die de armoede en ongelijkheid in hun samenleving willen bestrijden, kunnen niet zonder toegang tot informatie, onafhankelijke media en vrijheid van meningsuiting. Omgekeerd hebben media deze organisaties en burgers nodig om te weten wat er speelt. Wat zijn belangrijke issues voor hun lezers, luisteraars en kijkers? Door hierover onafhankelijk te berichten en een publiek debat mogelijk te maken, kunnen onafhankelijke media bijdragen aan positieve veranderingen in hun samenleving.

Free Press Unlimited maakt zich sterk voor dit einddoel: een divers, professioneel informatielandschap dat bestaat uit onafhankelijke media en journalisten die (sociale) veranderingen in hun samenleving aanjagen.

Drie zaken zijn cruciaal om ervoor te zorgen dat media hun belangrijke maatschappelijke rol kunnen vervullen. We noemen dit onze ‘tussendoelen’, de pilaren onder het informatielandschap. Die pilaren moeten stevig staan, voordat we ons einddoel kunnen bereiken.
1. Journalisten moeten hun werk kunnen doen. Dit vereist onder meer goede wetgeving die hun veiligheid en de vrijheid van meningsuiting garandeert, maar ook dat (overheids)informatie toegankelijk is.
2. Media en journalisten moeten zich inzetten voor de belangen van de bevolking, hun waakhond zijn. Daarvoor is het nodig dat ze goede contacten hebben – en waar relevant samenwerken – met andere sociale spelers, zoals mediaorganisaties of belangengroepen. Media moeten een afspiegeling zijn van de diversiteit in de samenleving.
3. Mediaprofessionals moeten goed opgeleid zijn, zodat ze de kwaliteit kunnen bieden waar hun publiek recht op heeft. Media moeten zelfstandig kunnen zijn en blijven – onafhankelijk van overheden of grote geldschieters.

Al onze projecten dragen bij aan één of meer van deze tussendoelen. Zo organiseren we in Somalië ‘Councils of Peace’, waar vertegenwoordigers van media en de overheid op een respectvolle manier met elkaar in gesprek gaan. We helpen Kunafoni WebTV om Malinese jongeren al rappend objectief nieuws te brengen en ze te betrekken bij sociale problemen in hun land. En samen met het Iraakse fotoagentschap Metrography versterken en professionaliseren we de onafhankelijke fotojournalistiek in dit land.

Zo meten we het effect van ons werk

Natuurlijk willen we weten of ons werk een (positief) verschil maakt. Daarom monitoren en evalueren we al onze projecten systematisch: wat is al bereikt en waar moeten we nog meer ondersteuning geven? Hebben we de juiste strategieën gekozen of moeten we die aanpassen? Gebeurt verandering zoals we dat van tevoren dachten, oftewel: klopt onze Theory of Change (ToC) nog steeds? Zo leren we waardevolle lessen over wat werkt en wat niet. En omdat we voortdurend toetsen wat de effecten en resultaten zijn van ons werk, kunnen we gedegen verantwoording afleggen aan onze achterban en onze donoren. MEAL heet dit proces naar de Engelse termen: monitoring, evaluation for accountability and learning.

In 2018 evalueerden we het project Speak Up Zambia, waarin we drie jaar lang (met name vrouwelijke) burgerjournalisten opleidden om op professionele wijze het nieuws uit hun sloppenwijken te verslaan. We lieten onderzoeken wat onze steun betekende voor het werk van de betrokken burgerjournalisten, lokale radio’s én hun publiek. De conclusie was onder andere dat er weliswaar beperkt maar aantoonbare impact is, bijvoorbeeld in betere dienstverlening door de lokale overheid. Deze bevindingen zijn gebaseerd op gesprekken met focusgroepen, een groot aantal een-op-een interviews en verzamelde verhalen op basis van de Most Significant Change methodologie.

Wat waren die conclusies? Veel burgerjournalisten vertelden hoe ze dankzij de training de moed vonden om gezagsdragers ter verantwoording te roepen. Een toenemend aantal lokale radiostations zond hun reportages uit of bracht zelf nieuws uit de sloppenwijken. En dankzij die reportages wisten mensen de weg naar gemeentediensten te vinden en betere service te eisen. Maar het was vooral aan de vasthoudendheid van de burgerjournalisten te danken dat publieke diensten veel sneller reageerden. Zo kregen ze voor elkaar dat vuilnis beter opgeruimd werd, het kapotte dak van een school vernieuwd werd en zochten ze voor alleenstaande moeders uit hoe ze hun kind kunnen registreren zonder toestemming van de vader.

Partners oogsten hun resultaten

We gebruikten de evaluatiemethode Outcome Harvesting voor het eerst in 2017 in Somalië en Pakistan. In 2018 pasten we dezelfde methode ook toe in andere landen. Hoewel we daardoor ook de beperkingen leerden kennen – het blijft lastig om op een betrouwbare manier negatieve effecten van projecten boven water te krijgen – gaf de methode ons opnieuw waardevolle inzichten. Groot voordeel van Outcome Harvesting is dat dit ook resultaten meet die we niet vooraf als doel hadden gesteld, maar die voor onze partners wel belangrijk zijn. Afgelopen jaar oogstten we de resultaten in zes landen: Somalië, Congo, Nepal, Pakistan, Irak en Indonesië. Samen met onze partners toetsen we zo of onze Theory of Change nog klopt.

In maart 2018 kwamen zes Congolese partners en Free Press Unlimited bij elkaar in de hoofdstad Kinshasa om de resultaten te oogsten van No News Is Bad News in Congo. Ze somden op wie ze beïnvloed hadden, wat dit betekende én wat de bijdrage van het programma daaraan was. In totaal kwamen er 42 resultaten op tafel, zowel positieve als negatieve. Zo erkende de minister van Media en Communicatie in 2018 het belang van lokale radio’s voor het verkiezingsproces (Congo ging in december 2018 naar de stembus).

Ook onder de acht ‘ongeplande’ resultaten waren kleine pareltjes. Zoals de douches en kookplekken die vrouwen in de gevangenis van Bukavu kregen na een kritische radio-uitzending van een van onze partners. Of de vereniging voor de ondersteuning van albino’s die in Kivu werd opgericht, nadat een radioprogramma de discriminatie van albino’s aan de kaak stelde. Een onbedoeld negatief gevolg van het uitbrengen van partner JED’s rapport over de veiligheid van journalisten in Congo, was dat JED-oprichter Thsivis Tshivuadi zware bedreigingen ontving en zijn huis moest ontvluchten.

Most Significant Change

Wat is de belangrijkste verandering die je – mede door de samenwerking met Free Press Unlimited – in de afgelopen tijd meemaakte? Die vraag stellen we aan journalisten die bij onze projecten betrokken zijn, door middel van de Most Significant Change (MSC) methode. Hebben ze er écht iets aan gehad? Door ze te interviewen halen we verhalen naar boven die ongehoord blijven in reguliere evaluatiemethodes. Naast het registreren van ‘indicatoren’, vragen we journalisten zelf te vertellen wat het effect van ons werk is. Ook bij deze methode vragen we naar positieve én negatieve ervaringen.

In Bangladesh evalueerden we na vijf jaar een programma van onze partner Bangladesh NGOs Network for Radio and Communication (BNNRC), waarin 121 jonge vrouwen en dalits (‘onaanraakbaren’) opgeleid werden tot lokale radiojournalist. Natuurlijk zetten we hierbij ook de Most Significant Change-methode in. Niet voor niets had het programma vele internationale en nationale prijzen gewonnen, maar hoe dachten de leerlingjournalisten erover? Konden ze zich tot professionele journalist ontwikkelen en werden ze inderdaad een change-maker binnen hun gemeenschap zoals ons doel was?

We haalden zeventien verhalen op, vulden dit aan met tien diepte-interviews en bureauonderzoek, en concludeerden dat zowel de trainees als de lokale radiostations veranderd waren. De trainees doorbraken (gender)stereotypen en voelden zich zelfverzekerder; ze kregen erkenning én werk, en werden aanjagers van verandering in hun families en gemeenschappen. ‘Nu heb ik een baan als presentator en maak ik mijn eigen programma. Zelfs ambtenaren hier kennen me. Maar het belangrijkste is dat ik een stem kan geven aan de arme en achtergestelde dalit-gemeenschap waar ik uit kom’, vertelt Subroto Halder. Omgekeerd hadden de trainees ook invloed op de lokale radiostations die hen opleidden. De content werd diverser en de radiomakers zetten zich meer in voor de belangen van vrouwen en dalits.

Midterm Review No News Is Bad News

Een goed voorbeeld van onze aanpak is No News Is Bad News. Free Press Unlimited stak in 2018 veel tijd en energie in een gedegen tussentijdse evaluatie (de Midterm Review) van dit programma. De belangrijkste twee vragen waren: wat hebben we bereikt in de afgelopen 2,5 jaar? En wat kunnen we leren van de manier waaróp die resultaten bereikt zijn – of juist niet bereikt zijn? Oftewel: vindt verandering plaats zoals we vooraf dachten?

Zo’n Midterm Review bepaalt mede hoe we verder gaan met No News Is Bad News, dus we wilden dat-ie zo goed mogelijk werd uitgevoerd. Daarom gebruikten we diverse onderzoeksmethoden, schakelden we 20 studenten in om onze Theory of Change te toetsen en vroegen we externe deskundigen naar hun oordeel over de evaluatie. Zo denken we te voorkomen dat we ongewild bevooroordeeld waren in onze conclusies – de Midterm Review is immers een interne evaluatie.

We onderzochten wat er veranderd was voor partners, media en journalisten ten opzichte van de beginsituatie (de baseline), voordat No News Is Bad News van start ging. En we organiseerden Outcome Harvesting workshops en verzamelden Most Significant Change-verhalen om te bepalen of onze strategieën werkten. In totaal onderzochten we 39 strategieën op basis van 247 geoogste outcomes en 107 verhalen. We tekenden goede voorbeelden op van projecten die de veiligheid van journalisten en de gendergelijkheid vergrootten, machthebbers succesvol ter verantwoording riepen en media hielpen hun eigen broek op te houden.

De hamvraag – wat werkt en wat werkt niet – resulteerde in een aanpassing van onze Theory of Change. Want uiteraard liep niet alles volgens plan. Sommige strategieën bleken minder relevant of effectief, andere werkten boven verwachting goed. Onze drie tussendoelen bleven overeind, maar we veranderden in een aantal gevallen de route daarnaartoe en de resultaten die we onderweg wilden bereiken.

Zo kwamen we er bij tussendoel 1 (journalisten moeten hun werk kunnen doen) achter dat we ons niet alleen moesten richten op wetgeving en politieke invloed. Ook economische factoren kunnen de persvrijheid maken of breken – denk aan het opkopen van media door overheden of mediaconglomeraten die onafhankelijke media uit de markt drukken. Dat voegden we dus toe aan onze Theory of Change mét strategieën voor de overlevingskansen van onafhankelijke media.

De Midterm Review geeft een goed beeld van wat werkt en wat niet, maar zadelt ons ook op met nieuwe vragen. Leidt meer gendergelijkheid in de media automatisch tot content die meer recht doet aan vrouwen? Kunnen we media-arme gebieden en ondervertegenwoordigde groepen het beste van nieuws voorzien door burgerjournalisten op te leiden? En welke businessmodellen zijn eigenlijk het meest effectief voor verschillende media in conflictgebieden? Op deze vragen én meer willen we een goed onderbouwd antwoord kunnen geven. Daarom hebben we een ambitieuze onderzoeksagenda opgesteld, waar ons Kennis & Kwaliteitsteam de komende jaren zijn tanden in kan zetten.

Innovatieve verdienmodellen

Free Press Unlimited kan veel, maar we zijn (nog) niet goed in de ondersteuning van mediaorganisaties om financieel zelfstandig te blijven (tussendoel 3). Dat is niet heel gek, want de complete mediasector zoekt wanhopig naar nieuwe verdienmodellen. Maar het is wel een duidelijke en terugkerende vraag van onze partners: hoe houden we ons onafhankelijke hoofd boven water in een tijd dat regeringen media opkopen, sociale mediagiganten advertentie-inkomsten opslokken en het brede publiek denkt dat nieuws gratis is? Vorig jaar lieten we al nieuwe businessmodellen onderzoeken voor onafhankelijke online media in Midden-Amerika, dit jaar brachten we het Guatemalteekse Nómada en Confidencial uit Nicaragua – die volop experimenteren met nieuwe inkomstenbronnen – in contact met het Russischtalig Nieuwsplatform.

Het Russischtalig Nieuwsplatform heeft ruime ervaring met innovatieve businessmodellen en wil die kennis graag delen met andere partners. Voor dit platform zijn de verdienmodellen van de Midden-Amerikaanse collega’s interessant. Nómada, dat sterk is in digitale producties, heeft een aparte afdeling opgezet die video’s produceert voor commerciële klanten. Ook levert ze tegen betaling maandelijkse politieke en economische analyses voor een aantal banken en internationale organisaties. Confidencial houdt de content liever in eigen hand en had daarmee bijna een grote klant aan de haak geslagen, toen de gewelddadigheden in Nicaragua de krant dwongen pas op de plaats te maken.

Hoe verschillend de omstandigheden voor Russischtalige en Midden-Amerikaanse media ook zijn, de overeenkomsten zijn legio. Zo opereren ze allebei in (post-)conflictgebieden met veel corruptie, waarin onafhankelijke media economisch onder druk staan. Tegelijkertijd zijn juist dit de media die corruptie aan de kaak durven stellen – enorm belangrijk dus dat ze overeind blijven. Hoe doen ze dat zonder die onafhankelijkheid prijs te geven? Nómada en Confidencial hebben samen een lijst opgesteld van acceptabele klanten in Midden-Amerika én een lijst met no go-criteria (geen corrupte bedrijven, geen geweld en discriminatie in de content). Het Russischtalig nieuwsplatform is een schoolvoorbeeld van geslaagde samenwerking tussen media, waarbij de gedeelde content én expertise alle partners veel geld bespaart. Ook biedt het platform trainingen en workshops aan voor ngo’s en media. Free Press Unlimited zal deze én andere experimenten met verdienmodellen ondersteunen met een gedegen onderzoeksagenda en ruimte voor uitwisselingen.

Hackathon

Zo’n vijftien medewerkers van Free Press Unlimited bogen zich samen met studenten, ontwerpers en deskundigen in oktober over vier prangende kwesties waarvoor we een vernieuwende oplossing zochten. Hoe kun je als onderzoeksjournalist veilig op zoek naar vermiste vluchtelingenkinderen en de oorzaken van hun verdwijning? Wat zijn de beste manieren voor media in ballingschap om hun bronnen in het land van herkomst te beschermen? Buiten de eigen kantoortuin, in gesprek met experts en bestookt met out-of-the-boxvragen door andere ‘hackers’, kwamen vier teams met creatieve ideeën tijdens deze Amsterdamse hackathon. Er viel ook een prijs te winnen: die ging naar het idee voor een augmented reality podcast waarmee onze mediapartners in niet-westerse landen over hun werk kunnen vertellen.


Onze stakeholders

Onze stakeholders zijn een bont gezelschap van lokale mediapartners, cruciale financiers en trouwe donateurs. Hoe werken we met hen samen, wiens onmisbare steun maakt ons werk mogelijk - en niet te vergeten: hoe communiceren we met al die stakeholders?

Onze partners

Free Press Unlimiteds belangrijkste stakeholders zijn de 66 lokale mediapartners in 31 landen, waarmee we samenwerken aan toegang tot betrouwbare, onafhankelijke en relevante informatie voor iedereen. We hebben groot respect voor hun werk en zij waarderen onze ondersteuning, Dat we vanuit dezelfde visie werken en samen projecten ontwikkelen, maakt ons in de ogen van onze partners uniek. Ook onze betrokkenheid en follow-up worden zeer gewaardeerd.

Sowieso zijn onze partners erg te spreken over het werk van Free Press Unlimited, blijkt uit het partnertevredenheidsonderzoek dat we eind 2018 organiseerden. Met 72% was de respons opnieuw hoger dan vorig jaar (66%). De meeste waardering hebben de partners voor de communicatie en de relatie met Free Press Unlimited; hoe langer de relatie, hoe tevredener de partner. Voor ons is hun feedback uiterst waardevol: wat kunnen we nog meer of beter doen, waar liggen hun prioriteiten?

Over onze ondersteuning aan hun capaciteitsontwikkeling en trainingen waren de partners in 2017 het minst tevreden, maar het is ons gelukt om dat in het afgelopen jaar te verbeteren: in 2018 noemden ze dit juist als een van onze sterke punten. Dit jaar scoorden onze monitoring en evaluatie voldoende, maar slechter dan de andere categorieën. Dat is dus iets waaraan we het komende jaar flink gaan werken. Waar we vooral mee door moeten gaan, vinden onze partners, is de succesvolle beleidsbeïnvloeding samen met hen en maatschappelijke organisaties. Ook onze activiteiten voor gendergelijkheid kunnen op bijval rekenen.

Gendergelijkheid is het thema waarop de partners het liefst kennis willen verzamelen en uitwisselen (naast businessmodellen en fake news). In 2019 zullen we als pilot een Community of Practice opzetten van partners die met én van elkaar meer willen leren over gendergelijkheid.

In 2018 bereidden we de Global Partner Meeting voor die we in februari 2019 organiseren. Vrijwel alle partners van No News Is Bad News komen dan bij elkaar in Praag om de programmastrategieën te bespreken én toekomstplannen te ontwikkelen. De bijeenkomst is ook een netwerkevenement: we willen partners nog meer stimuleren tot samenwerking en het opzetten van regionale initiatieven.

Onze Vrienden

We noemen onze particuliere donateurs niet voor niets Vrienden. Want vrienden van de persvrijheid en het recht op informatie zijn het, de 3.085 trouwe supporters van Free Press Unlimited, 125 meer dan vorig jaar. Zij doneren niet alleen geld, maar ook hun kritische betrokkenheid en bevlogen stem – bijvoorbeeld als het gaat om de veiligheid van journalisten of de bescherming van hun bronnen (denk aan de Wiv). We bieden deze Vrienden graag een ereplaats aan bij evenementen als Free Press Live.

Financiële steun kwam in 2018 ook van mensen die (nog) geen vaste donateur zijn. Vooral een brief die we in september meestuurden met De Groene Amsterdammer maakte veel los bij de lezers – en leverde ons nieuwe Vrienden op. Op de envelop stond een man gehuld in kleding van de explosievenopruimingsdienst, met de tekst ‘deze man heeft een van de gevaarlijkste beroepen ter wereld’. Uit de brief werd snel duidelijk dat de man een journalist was. In totaal ontvingen we € 70.483,70 aan particuliere giften, dat is 38% meer dan vorig jaar.

Geen dure relatiegeschenken aan het eind van het jaar, maar geld voor een goed doel. Zo denkt VBVB ICT erover: elk jaar bedankt het ict-bedrijf zijn klanten met een donatie aan drie doelen. Free Press Unlimited was daar een van in 2018 en ontving € 1.000. Ook VPRO-medewerkers konden hun kerstpakket inruilen voor een donatie van € 35 aan Free Press Unlimited; 37 mensen kozen hiervoor. De Goede Doelen Loterijen schonken een flink bedrag aan ons project Publeaks Nederland: € 5.000. Dit was het geld dat de organisatie zelf had gewonnen als eerste prijs in de NAF Architectuurprijs 2018 (voor ICT-architectuur). Talitha gaf les over persvrijheid, maar werd ziek en steunt de toegang tot informatie nu op een andere manier: 20% van de opbrengst van de handgemaakte woonsieraden die haar bedrijf tali.rocks verkoopt, gaat naar Free Press Unlimited. En Drukbedrijf.nl ondersteunt het werk van Free Press Unlimited door ons drukwerk te sponsoren. Stuk voor stuk geweldige initiatieven, waar we erg blij mee zijn.

Onze donoren

Free Press Unlimited prijst zichzelf gelukkig met betrokken donoren die het belang van ons werk inzien, maar ook begrijpen hoe complex dit vaak is. Zij denken graag met ons mee: een waardevolle aanvulling op onze eigen expertise. Onze trouwste donor is al vele jaren het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken, dat onze strategische partner is in het programma No News Is Bad News én het nieuwe Legal Defense Fund mogelijk maakt.

Ook zijn we erg blij met het Zweedse Sida, dat de professionalisering van de Syrische mediasector in ballingschap ondersteunt. De Zweedse Postcode Loterij besloot via ons nieuwe programma Keeping it Real jongeren in Mexico, Zuid-Afrika en Zweden digitaal weerbaarder te maken. Dit programma onderzoekt het digitale mediagedrag van 13-jarigen en werkt op basis daarvan samen met hen ideeën uit, waarmee jongeren veilig – en voorzien van betrouwbare informatie – sociale media kunnen gebruiken.

Onze medewerkers slaagden erin om in 2018 ruim € 14 miljoen aan fondsen te werven voor onze projecten. Daarvoor dienden we 48 voorstellen in, waarvan er eind 2018 22 waren gehonoreerd: een succesratio van ruim 56%, beduidend hoger dan we eind 2017 noteerden (bijna 40%). Om dit succes verder uit te bouwen, namen we in september een nieuwe manager partnerschappen en fondsenwerving aan. Zij onderhoudt de contacten met onze donoren en zet zich samen met haar team in voor een gestage groei van de inkomsten voor ons werk.

De Nationale Postcode Loterij

Al meer dan twintig jaar steunt de Nationale Postcode Loterij het werk van Free Press Unlimited. Daar zijn wij én onze mediapartners de 2,9 miljoen deelnemers aan de Postcode Loterij enorm dankbaar voor.

Naast de jaarlijkse bijdrage van € 900.000 steunde de Postcode Loterij in 2018 het 3-jarige internationale onderzoeksproject Money Trail dat we samen met Oxfam Novib indienden. Journalisten in Azië, Afrika en Europa leren hoe ze (grensoverschrijdend) onderzoek kunnen doen naar financiële misstanden als illegale geldstromen en belastingontwijking, die de rijken rijker maken en de armen armer. Free Press Unlimited neemt binnen dit project de trainingen in digitale veiligheid voor haar rekening.

Postcode Loterij Fonds

In december 2018 vierde het Postcode Loterij Fonds zijn tiende verjaardag: een unieke financieringsbron voor bijzondere buitenlandreportages van Nederlandse journalisten, die wordt beheerd door Free Press Unlimited. Buitenlandreportages zijn kostbaar, daarom is er veel op bezuinigd door redacties, maar dankzij de Postcode Loterij kunnen journalisten hun droom toch realiseren. Journalist Lennart Hofman, die meerdere keren op reis ging met steun van het fonds, weet het zeker: ‘Zonder het fonds was ik nu geen journalist.’

In 2018 verschenen met steun van het fonds journalistieke pareltjes als de jeugddocumentaire Bachir in Wonderland, over een jonge vluchteling in de Sahara. Of het schandaal over de promotiemeisjes van Heineken in Afrika, die stelselmatig seksueel misbruikt werden, onthuld door Olivier van Beemen. Ook de serie over Mohamad, een Syrische jongen die er door een zeldzame aandoening uitziet als een oude man, zou zonder het fonds nooit geschreven zijn. In totaal publiceerden de (vaak freelance) journalisten in het afgelopen jaar 66 bijzondere verhalen in media als NRC, Follow the Money, OneWorld, De Groene Amsterdammer en op NPO3.

Ook in het komende jaar zullen journalisten dankzij dit fonds weer unieke reportages kunnen maken. In 2018 kregen we in totaal 45 aanvragen binnen, waarvan we er 15 goedkeurden. Voor diepgravende onderzoeksjournalistiek in het buitenland is al helemaal weinig geld beschikbaar; ook hier biedt het Postcode Loterij Fonds sinds 2016 uitkomst. Twee journalisten kregen tot € 16.500 voor hun onderzoeksjournalistieke plannen in het buitenland en dertien anderen kunnen hun reportagevoorstellen (à maximaal € 5.000) gaan uitvoeren.

Ons publiek

De foto op de brief die we in september meestuurden met De Groene Amsterdammer vertelt een verhaal: hoe gevaarlijk het op veel plaatsen ter wereld is om journalist te zijn. En hoe belachelijk dat is, als je beseft dat juist journalisten ons van cruciale informatie voorzien en zo onze democratie versterken. Dit soort verhalen weet ons communicatieteam beter dan voorheen te verzamelen en op een aansprekende manier te vertellen.

Ook de verhalentraining die we vorig jaar aan programmamedewerkers gaven, werpt haar vruchten af. Onze verhalen publiceerden we in 2018 in de tweede editie van de krant No News Is Bad News en op een speciale webpagina. Bovendien namen we een copywriter aan die goed verhalen in het Engels kan schrijven. En omdat een beeld vaak meer zegt dan duizend woorden, volgde een aantal collega’s een workshop fotografie en vragen we (lokale) fotografen onze projecten in beeld te brengen. Zo betrekken we een deels nieuw publiek bij het belangrijke werk dat onze partners doen.

Welke doelgroepen we op welke manier benaderen, is afhankelijk van onze relatie met hen en van hun informatiebehoefte. We houden het altijd zo persoonlijk mogelijk: een handgeschreven kaartje, een persoonlijke brief of uitnodiging. Ook stemmen we onze mailings af op verschillende groepen ontvangers, zodat zij alleen echt relevante post van ons krijgen.

Sociale media zijn de belangrijkste kanalen waarmee we mensen bij Free Press Unlimited betrekken. Onze website hebben we zo ingericht dat mensen snel vinden wat ze zoeken, maar ook langer op de website blijven en daar meer dóen. In die opzet zijn we geslaagd, blijkt uit de cijfers over 2018: de gemiddelde tijd die mensen op freepressunlimited.org doorbrengen is opnieuw gestegen en het bouncepercentage (de mensen die direct weer vertrekken) daalde verder. Bovendien nam het aantal handelingen toe, zoals zoekopdrachten en downloads.

Op Twitter groeide het aantal volgers met ruim 1.780 tot 8.680. Ook op Facebook maakten we in 2018 weer meer vrienden: het zijn er inmiddels 18.760. Ons LinkedIn-netwerk breidde ook uit met zo’n 250 mensen tot 1.255 en op Instagram staat de teller op 447. De YouTube-video’s van Free Press Unlimited werden bijna 2.000 keer vaker bekeken dan in 2017: 11.780 keer.

Contact met onze achterban

Zo onderhouden we contact met onze (potentiële) achterban:

  • We verspreidden 1.000 exemplaren van de Engelstalige krant No News Is Bad News, onder andere tijdens Free Press Live.
  • Na de Nederlandstalige bundel met Publeaks-verhalen, publiceerden we in 2018 een Engelstalige variant. Hierin staan verhalen die tot stand kwamen dankzij klokkenluidersplatforms in Nederland en Mexico. De 500 exemplaren delen we uit aan relaties in binnen- en buitenland.
  • Een factsheet met cijfers over het werk van Free Press Unlimited geeft mensen in één oogopslag een indruk van onze organisatie en resultaten.
  • In mei en december stuurden we onze Vrienden én potentiële Vrienden een brief waarin we ze bijpraatten over ons werk.
    Maandelijks versturen we een Nederlandstalige e-mailnieuwsbrief naar ruim 1.320 abonnees en een Engelstalige e-nieuwsbrief naar bijna 650 abonnees. De nieuwe Algemene Verordening Gegevensbeheer vereiste van alle abonnees een actieve bevestiging van het abonnement en dat leidde tot een flinke daling van het aantal abonnementen.

Evenementen

Men4Women Ons Men4Women-initiatief bleek een schot in de roos, om mannen in de mediasector te betrekken bij vrouwenrechten en gendergelijkheid. Begonnen in 2017 als mars in 3 landen, kwamen dit jaar mannen in 14 landen in actie. Die uitbreiding was ook te danken aan de mogelijkheid om online steun uit te spreken via shout-outs onder…

Men4Women

Ons Men4Women-initiatief bleek een schot in de roos, om mannen in de mediasector te betrekken bij vrouwenrechten en gendergelijkheid. Begonnen in 2017 als mars in 3 landen, kwamen dit jaar mannen in 14 landen in actie. Die uitbreiding was ook te danken aan de mogelijkheid om online steun uit te spreken via shout-outs onder de hashtag #M4W18. Op onze Facebookpagina posten 140 mensen een foto met zo’n shout-out, en in Mali gebruikten 1.600 mensen een M4W-frame om gendergelijkheid te eisen. In dit West-Afrikaanse land bereikte de online campagne bijna 11.000 mensen. In 8 landen gingen 3.600 mensen de straat op of gingen naar een M4W-evenement. In Nederland werden flyers uitgedeeld op het Mediapark in Hilversum en bij de kantoren van grote kranten. Omdat in steeds meer landen vrouwen samen met mannen in actie kwamen, besloten we de naam van ons initiatief te wijzigen in Move4Women: iedereen in beweging voor vrouwenrechten!

Dag van de Persvrijheid

Op 3 mei organiseerde Free Press Unlimited, samen met onder meer de NVJ, World Press Photo en het Genootschap van Hoofdredacteuren, het Festival van het Vrije Woord. Op deze Dag van de Persvrijheid kwamen zo’n 150 journalisten, studenten en andere geïnteresseerden naar het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Zij luisterden naar de Persvrijheidslezing, gesprekken over persvrijheid in het digitale tijdperk en over uitdagingen in de financiële journalistiek. Bovendien gaf een van onze collega’s een workshop over digitale veiligheid.

#FPLive18

Onder deze hashtag plaatsten tientallen bezoekers hun betrokken, emotionele of aanmoedigende boodschappen voor de sprekers tijdens Free Press Live 2018. Opnieuw konden we dit evenement mede dankzij de gemeente Den Haag, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Nationale Postcode Loterij organiseren in het Vredespaleis.
Op 2 november kwamen ruim 300 journalisten, beleidsmakers, studenten en andere geïnteresseerden luisteren naar een serie indrukwekkende sprekers. Free Press Unlimited-directeur Ruth Kronenburg trapte af met een persoonlijk verhaal over moed en de noodzaak om op te komen voor (pers)vrijheid, waarna Martin Turĉek, Paul Caruana Galizia, Jeroen Akkermans en Paul Vugts bevestigden wat presentatrice Aldith Hunkar al stelde: ‘Being a journalist is a serious health hazard.’ Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken bood journalisten in nood een helpende hand: hij lanceerde het Legal Defense Fund, gefinancierd door zijn ministerie, waarmee Free Press Unlimited journalisten in het buitenland juridische bijstand kan bieden.

Journalist Martin Turĉek vertelde hoe de moord op zijn collega Jan Kúciak tot samenwerking tussen Slowaakse media had geleid – en hoe 100.000 woedende demonstranten verantwoordelijke ministers tot aftreden dwongen. Paul, de jongste zoon van de vermoorde onderzoeksjournalist Daphne Caruana Galizia, benadrukte dat moord op journalisten vaak vooraf gaat door jarenlange bedreigingen. Jeroen Akkermans verhaalde over zijn vasthoudende, jarenlange strijd voor gerechtigheid voor zijn door een Russische raket vermoorde collega Stan Storimans. En misdaadjournalist Paul Vugts, die nét weer aan het werk kon na zich maandenlang schuil te moeten houden wegens doodsbedreigingen, kondigde aan dat hij als eerste zou gaan schrijven over degenen die hem bedreigd hadden: ‘We moeten doorgaan, dat is onze beveiliging.’

Vier bijzondere journalisten kregen de Free Press Awards uitgereikt. De Newcomer of the Year-Hans Verploeg Award – ging naar de talentvolle, jonge Nigeriaanse journalist Kemi Busari. Hij deed undercover onderzoek, waarmee hij onder meer corruptie bij de Nigeriaanse immigratiedienst onthulde. En de Best Report Award ging naar het Nederlandse duo Mirjam van Biemen en Mijke van Wijk die voor hun radiodocumentaire ‘Waakhond van het woud’ de groene criminoloog Tim Boekhout van Solinge volgden in zijn strijd tegen ontbossing van de Amazone.

De Most Resilient Journalist Award ging naar de Indiase journaliste Rana Ayyub. Ondanks het feit dat ze voortdurend lastiggevallen wordt, zowel online als offline, en doodsbedreigingen ontvangt, gaat zij door met het onderzoeken van corruptie en mensenrechtenschendingen. Ayyub onderzocht buitengerechtelijke moorden op moslims in India en kreeg met haar publicaties een minister achter de tralies. Minister Blok vatte de boodschap achter de Awards treffend samen: ‘Een vrije samenleving kan niet bestaan zonder een vrije pers. En een vrije pers kan niet bestaan zonder moedige journalisten.’


Onze organisatie

Dankzij onze keuze voor een Raad van Toezicht-model als bestuursvorm is de directie tevens bestuur. Ze kan daardoor snel en flexibel opereren. De Raad van Toezicht garandeert dat het bestuur dit zorgvuldig en effectief doet. De raad is eindverantwoordelijk voor de stichting Free Press Unlimited.

Organisatiestructuur

Bij Free Press Unlimited hechten we veel waarde aan het verzamelen en delen van kennis. Teams en afdelingen kunnen veel van elkaar leren. Sterker nog, hun gebundelde expertise is meer dan de som der delen, zoals elk jaar weer blijkt tijdens onze Free Press Unlimited-dagen. Onze organisatiestructuur is daarop ingericht: we zijn een netwerk van vijf projectteams en zeven ondersteunende afdelingen die nauw met elkaar verbonden zijn. Dit maakt het (dagelijks) uitwisselen van informatie eenvoudig en aantrekkelijk.

Van de vijf projectteams zijn er vier regionaal georiënteerd – Soedan & Zuid-Soedan, Syrië/Eurazië, Fragile Africa en MENA (Middle East & North Africa) – en één mondiaal: Gender, Safety & Accountability. In de loop van 2018 is het Syrië-programma toegevoegd aan het MENA-team. De grootte van de teams verschilt van 3,8 fte (MENA) tot 10 fte in het grote Soedan-team, waarin ook de medewerkers van Radio Dabanga zitten. Elk projectteam heeft een teamleider.

De zeven ondersteunende afdelingen zijn: communicatie, kennis & kwaliteit, donorrelaties, financiën, personeelszaken, office management en veiligheid. De eerste vier hebben een afdelingshoofd, de andere afdelingen worden direct aangestuurd door de directie.

Raad van Toezicht, bestuur en management

Eindverantwoordelijk voor Free Press Unlimited is de Raad van Toezicht. Zij houdt de prestaties van de organisatie in de gaten en grijpt in als ze dat nodig vindt. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor de algemene strategie van de organisatie en neemt besluiten op basis van jaarlijkse begrotingen en rapportages. In een eigen verslag legt ze verantwoording af over haar activiteiten in 2018. Onze Raad van Toezicht was met 7 leden altijd vrij groot; in 2018 besloten we tot een kleiner toezichthoudend orgaan van 5 leden.

Het bestuur van Free Press Unlimited bestaat uit Leon Willems en Ruth Kronenburg. Zij vormen ook de directie: Leon is directeur beleid & programma’s en Ruth is operationeel directeur. De directie voert het dagelijks beleid en legt verantwoording af aan de Raad van Toezicht. Taken en verantwoordelijkheden van beide directieleden zijn vastgelegd in de statuten van Free Press Unlimited en in een directiereglement.

De jaarlijkse brutovergoeding van de directieleden (In 2018: Leon Willems € 93.908 en Ruth Kronenburg € 92.781) is conform de beloningsregeling voor directeuren van Goede Doelen Nederland en de Code Wijffels. Hun nevenactiviteiten houden direct verband met hun werk voor Free Press Unlimited. Leon Willems is speciaal adviseur van het Global Forum for Media Development. Ruth Kronenburg is lid van het adviescomité van Pro Bono Connect, een project van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten en is in 2018 toegetreden tot de Raad van Toezicht van het Transnational Institute (TNI). Voor dit werk krijgen ze geen vergoeding.

In plaats van een beperkt managementteam heeft Free Press Unlimited sinds 2017 een strategische managementmeeting. Hierin overleggen de directeuren, de teamleiders en de afdelingshoofden één keer per kwartaal. Elke maand komen alle teamleiders en hoofden bij elkaar. Zij bespreken en coördineren operationele zaken die van belang zijn voor de hele organisatie en ondersteunen elkaar als managers.

Duurzaamheid

Free Press Unlimited wil het liefst dat haar partners zo snel mogelijk hun eigen (financiële) broek op kunnen houden. Voorwaarde is dat ze hun organisatie op een professionele manier kunnen runnen. Daarbij probeert Free Press Unlimited hen zo goed mogelijk te begeleiden: op maat en in een tempo dat realistisch is in de vaak moeilijke omstandigheden waarin ze opereren. We zijn voornemens om in 2019 twee grote projecten te verzelfstandigen.


Klachtenprocedure

Free Press Unlimited heeft een klachtenprocedure voor haar stakeholders, conform de ISO 9001-normering.

Free Press Unlimited probeert een veilige omgeving te creëren waarin iedereen, zonder angst voor repercussies, zijn zorgen kan uiten of een klacht kan indienen. ‘Iedereen’ kan een medewerker zijn (zie ook ons integriteitsbeleid), maar ook bijvoorbeeld een partner, donor, leverancier of adviseur. In 2018 hebben we onze klachtenprocedure, die uiteraard voldoet aan de ISO 9001-normering, sterk verbeterd.

Uitgangspunten zijn dat we voor iedereen duidelijk maken hoe de procedure werkt, dat we mensen die een klacht indienen beschermen én dat we de klachten gebruiken om ons werk beter te doen. Om onze klachtenprocedure zichtbaar en toegankelijk te maken, ontwikkelden we in 2018 een online klachtenformulier dat we begin 2019 op onze website zullen plaatsen. Een speciale klachtenmedewerker zal alle klachten afhandelen volgens een duidelijk protocol.

In 2018 werden geen klachten ontvangen.


Medewerkers

Free Press Unlimited heeft dit jaar bijzonder veel gevraagd van haar medewerkers – en gekregen. De betrokkenheid was opnieuw groot en over de resultaten mogen we met ons allen zeer tevreden zijn. Aan het eind van het jaar bood de directie alle medewerkers en hun partners dan ook een bijzonder kerstdiner aan, als dank voor de tomeloze inzet, ook in lastige tijden.

Personeelsbeleid

De drie pijlers waarop we eind 2016 ons nieuwe HR-beleid baseerden, zijn nog onverminderd actueel:
1. Medewerkers zijn de belangrijkste pijlers van de organisatie.
2. Free Press Unlimited wil een aantrekkelijke werkgever zijn.
3. Het personeelsbeleid moet goed uitgevoerd worden.

Samen met het team Kennis en Kwaliteit zorgt de HR-manager ervoor dat onze medewerkers zich kunnen ontwikkelen en blijven leren. We houden het werk aantrekkelijk door de mogelijkheid om binnen de organisatie een andere baan te vinden: we zetten een vacature eerst één week intern uit en daarna pas extern uit als dat geen goede kandidaat oplevert. Verder kan elke medewerker eens in de vijf jaar een doorbetaald opfrisverlof krijgen: drie weken vakantie óf zes weken voor een cursus of studie. In 2018 kozen twee mensen voor een verlof van zes weken.

Om de HR-processen voor iedereen helder te houden, vervingen we in 2018 het rechtspositiereglement door een Personeelsgids. Met dezelfde informatie, maar nu beter leesbaar en begrijpelijk. Voor nieuwe medewerkers ligt er een introductieboekje klaar met praktische informatie over Free Press Unlimited, wordt er een introductiecursus aangeboden en worden ze gekoppeld aan een collega die als buddy optreedt, en hen de eerste drie maanden begeleidt.
Omdat we ons afvroegen of de huidige beoordelingssystematiek nog voldeed, lieten we de deelnemers aan onze hackathon hierop los: hoe kan het anders, beter? Daar kwamen veel ideeën uit, waarmee onze HR-manager aan de slag is gegaan. In 2019 zullen we de mogelijkheden voor een nieuw systeem verder onderzoeken, samen met een extern bureau.

In 2018 steeg het aantal fte opnieuw, maar niet meer zo spectaculair als vóór 2017. Eind 2018 had Free Press Unlimited 70 mensen in dienst, die samen 61,6 fte invullen (2017: 64 mensen en 56,1 fte). In de loop van het jaar namen we afscheid van twaalf collega’s, die zelf een nieuwe uitdaging zochten of wiens tijdelijke contract niet werd verlengd, en heetten we veertien nieuwe mensen welkom.

Diversiteit

Op de agenda van de Free Press Unlimited-dagen, onze interne leerdagen, staat steevast het onderwerp diversiteit en inclusiviteit. Dit jaar wilden we een stap verder gaan: een externe deskundige begeleidde onze discussie over interculturele communicatie. Bij Free Press Unlimited werken immers mensen van diverse nationaliteiten en culturele achtergronden. Niet voor niets is de voertaal meestal Engels, zodat iedereen de discussies kan volgen.

Als experiment deden we eind 2018 mee aan een survey van onderzoeksbureau Keystone naar inclusiviteit en diversiteit. Voor ons een mooie kans om in kaart te brengen wat mogelijke problemen zijn binnen de organisatie. Voelen mensen zich wel eens gediscrimineerd en zo ja, hoe dan? Hebben ze vervelende incidenten meegemaakt en hoe gaan collega’s en de organisatie daar mee om? Begin 2019 waren de (uiteraard anoniem verkregen) resultaten nog niet bij Free Press Unlimited bekend.

Kijken we naar de man-vrouw verhouding, dan doet Free Press Unlimited het niet slecht: de directie bestaat uit een vrouw en een man en we hebben vijf vrouwelijke en vier mannelijke managers. Dat is een afspiegeling van de totale verdeling binnen de organisatie, waar 39 vrouwen en 31 mannen werken. Ook de leeftijdsgroepen zijn bij Free Press Unlimited ongeveer even groot: 23 medewerkers zijn jonger dan 35 jaar, 26 zitten in de groep 35-50 jaar en 21 mensen zijn ouder.

Stagiaires en vrijwilligers

We waren ook dit jaar weer superblij met de vijf vrijwilligers die de afdeling Communicatie kwamen versterken. Ze schreven artikelen voor onze website en posts voor sociale media, en assisteerden bij evenementen als Free Press Live en Men4Women. Ook de frisse blik en de inhoudelijke bijdragen van onze vijf stagiaires waren zeer welkom. Zij werkten als project-assistenten in de projectteams en op de afdeling Communicatie, waar ze werden begeleid door senior projectmedewerkers.

Ziekteverzuim

Procentueel steeg het ziekteverzuim in 2018 flink, van 1,83% naar 3,36%, doordat twee medewerkers langdurig ziek waren. Natuurlijk doen we ons uiterste best om te voorkomen dat mensen ziek worden. Sinds eind 2017 hebben we daarom een preventiemedewerker in huis, die bijdraagt aan de dagelijkse veiligheid en gezondheid op kantoor. Ook nodigden we een ergonoom van de Arbodienst uit die advies gaf over een goede werkhouding.

Integriteitsbeleid

We behandelen iedereen met respect en doen ons werk integer; grensoverschrijdend gedrag en machtsmisbruik zijn uit den boze. Dit zijn een paar belangrijke uitgangspunten van het integriteitsbeleid van Free Press Unlimited. In de afgelopen jaren hebben we onderdelen hiervan al heel goed geregeld: er is een procedure voor klokkenluiders, we hebben een externe vertrouwenspersoon en ons veiligheidsbeleid en risicomanagement helpen ons de risico’s te beperken, voor de organisatie en voor individuele medewerkers. Maar het kan altijd beter én actueler.

In 2018 zetten we flinke stappen in de richting van een aangescherpt en compleet integriteitsbeleid, dat volgend jaar wordt ingevoerd. We breidden de interne en externe klachtenprocedures uit en maken die beter toegankelijk, en we versterken ons fraude- en corruptiebeleid. Onze gedragscode uit 2012 is geactualiseerd en gaat – naast een beschrijving van normen en waarden – in op het praktische gedrag van medewerkers. In 2019 zullen we interne workshops organiseren waarin we actief aan de slag gaan met deze praktische invulling.


Opleidingen en trainingen

De eerste pijler van ons HR-beleid zie je terug in ons Continuous Professional Development Plan dat we elk jaar opstellen. Hierin staan alle relevante trainingen en opleidingen die mensen - individueel of als team - kunnen volgen. Zo werkt Free Press Unlimited aan de continue ontwikkeling van haar medewerkers.

Medewerkers dragen zelf ideeën aan voor trainingen. In 2018 kozen sommigen voor Arabische les, anderen voor een cursus timemanagement en weer anderen volgden een training in het schrijven van goede projectvoorstellen. Daarbij werkten teams aan concrete voorstellen die ze ook daadwerkelijk wilden indienen. Het hele jaar door bieden we trainingen aan in omgaan met onze interne Wiki, online presentatietool Prezi, sociale media en veilig e-mailen via encrypted mail. Omdat de organisatie steeds meer eisen stelt aan managers, kregen zij ook in 2018 coaching om hun teams beter te kunnen begeleiden.

In januari en september organiseerden we opnieuw Free Press Unlimited-dagen voor de hele organisatie. Iedereen is het erover eens dat deze ‘leerdagen’ – op een locatie buiten kantoor – een grote toegevoegde waarde hebben. We praatten over diversiteit, de interne werkcultuur, individuele ontwikkeling en hoe je van fouten kunt leren. Maar we presenteerden er ook de Midterm Review van No News Is Bad News, bespraken onze meerjarenstrategie 2018-2022 en verdiepten ons in thema’s als gender, veiligheid en businessmodellen. Mensen waren zo enthousiast over deze kennisthema’s, dat werkgroepen hiermee verder gaan, onder begeleiding van ons team Kennis en Kwaliteit.


Vertrouwenspersoon

Free Press Unlimited heeft een externe vertrouwenspersoon die als aanspreekpunt fungeert voor medewerkers die een klacht willen indienen over een probleem waar ze niet uitkomen met hun directe leidinggevende.

De vertrouwenspersoon is onderdeel van ons bredere integriteitsbeleid, dat voorziet in andere mogelijkheden voor medewerkers om aan de bel te trekken.

In 2018 kreeg de vertrouwenspersoon drie meldingen over ongewenste omgangsvormen, een daling ten opzichte van 2017 (vijf meldingen). In twee gevallen ging het om een combinatie van werkinhoudelijke zaken en omgangsvormen, die nog dateerden van 2017. Beide meldingen zijn in 2018 afgerond onder begeleiding van de vertrouwenspersoon. In dit jaar ontving de vertrouwenspersoon geen officiële klachten of meldingen over misstanden.


Ondernemingsraad

De actieve ondernemingsraadsleden van Free Press Unlimited drukten in 2018 hun stempel op een aantal belangrijke documenten en procedures die elders in dit jaarverslag aan de orde komen.

Ze raadpleegden hun achterban over de nieuwe Personeelsgids, waarin onder meer afspraken stonden over nationale vakanties en vrije dagen, en speelden een doorslaggevende rol bij de afspraken om vacatures eerst intern uit te zetten. Ook gaven ze gevraagd en ongevraagd advies over onderwerpen als de klokkenluidersregeling en andere onderdelen van het integriteitsbeleid. Begin 2018 werd integriteit een groot issue, toen Oxfam onder vuur kwam te liggen vanwege seksueel misbruik door medewerkers van Oxfam Groot-Brittannië. Minister Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking wilde van alle ontwikkelingsorganisaties weten welke waarborgen ze hadden tegen dit soort misstanden. Ook de directie van Free Press Unlimited stelde hiervoor een brief op, met input van de ondernemingsraad (OR).

De OR komt 2 keer per maand bij elkaar en voegde daar in 2018 korte updatesessie aan toe (twee keer per week), om te voorkomen dat zaken te lang bleven liggen. Verder vergadert ze één keer per kwartaal met de directie en overlegde ze in 2018 twee keer met de HR-manager (over de interne invulling van vacatures en de beoordelingssystematiek). De OR publiceert haar notulen voor iedereen zichtbaar op onze interne Wiki en krijgt regelmatig input van haar achterban. In de loop van het jaar vertrokken twee leden bij Free Press Unlimited; hun vacatures werden gelukkig snel opgevuld en de nieuwe OR-leden konden direct mee op de eerste heidag van de OR. Hier stelde ze de prioriteiten voor 2019 vast: HR, beleid en strategie, communicatie met de achterban en organisatiecultuur.


Kennis, kwaliteit en continuïteit

Het werk van Free Press Unlimited is steeds meer afhankelijk van gedegen kennis en onderzoek. Hoe kunnen we onze doelen het beste bereiken, wat kunnen we leren van anderen en van onze eigen projecten? Maar ook: op welke onderwerpen moet ons beleidsbeïnvloedingswerk zich richten? Ons team Kennis & Kwaliteit speelt dan ook een cruciale rol in onze organisatie. Ook het beheer – en waar mogelijk de beperking - van risico’s die we door ons werk lopen is cruciaal voor onze toekomstbestendigheid.

Kennis & Kwaliteit

Nadat we de Midterm Review van No News Is Bad News intern en op het Ministerie van Buitenlandse Zaken hadden gepresenteerd, ging ons team Kennis & Kwaliteit voortvarend aan de slag met de onderzoeksagenda. Wat zijn de belangrijkste hiaten in onze kennis en welke methodologieën zijn het meest geschikt om antwoorden te vinden op onze vragen? Inmiddels hebben we voor drie thema’s een onderzoeksagenda opgesteld: gender en media, financiële onafhankelijkheid en de waakhondfunctie van journalisten.

Neem de Genderonderzoeksagenda. Onze hoofdvraag voor 2019 is: klopt het dat meer gendergelijkheid op de werkvloer leidt tot hogere inkomsten en een betere concurrentiepositie van media? We gaan, kortom, de businesscase ‘gendergelijkheid’ onderzoeken. Verder vergelijken we de impact van monitoringstrategieën voor gender en media in DR Congo, Mali en Nepal. We evalueren het GIP-keurmerk (Gender, Independence en Professionalism) van onze partner in Mali én de fellowshipsprogramma’s voor vrouwelijk leiderschap in Nigeria. Samen met veiligheidsexperts kijken we naar de specifieke (on)veiligheid van vrouwelijke journalisten en we onderzoeken of – en hoe – gendergevoelige content de houding van het publiek eigenlijk wel verandert? Voor elk van deze zes onderzoeksvragen hebben we een gedetailleerd onderzoeksplan opgesteld. Ons Kennis & Kwaliteitsteam staat te popelen om die plannen te gaan uitvoeren.

Onze evidence base is in 2018 flink uitgebreid. In deze database verzamelen we sinds 2017 ‘bewijsmateriaal’ voor onze Theory of Change (ToC), zoals de strategieën die we bedacht hebben om onze drie tussendoelen te bereiken. Je vindt er externe publicaties, interne evaluaties, case studies, verhalen van partners en nog veel meer. Elk document helpt ons om voortdurend te checken: zijn we op de goede weg? Maar ook: wat is er nog meer te koop naast onze eigen ideeën, wat kunnen we leren van anderen – zowel buiten als binnen onze eigen organisatie – als het gaat om aanpak, focus of concreet doel bijvoorbeeld? Elk document is voorzien van een korte omschrijving, trefwoorden, landen en natuurlijk welk deel van de Theory of Change de publicatie ondersteunt, verheldert of neersabelt.

Projectmanagementinformatiesysteem

PROMIS, ons zelf ontwikkelde systeem voor het beheer van projecten, is zo goed als klaar en wordt in januari 2019 gelanceerd. Dit projectmanagementsysteem is een voorbeeld van interne innovatie: na uitvoerig en langdurig onderzoek naar bestaande systemen, besloten we er zelf een te bouwen. Het resultaat is zeer gebruikersvriendelijk en volledig op maat van Free Press Unlimited. Omdat de basis onze eigen Wiki is, zal het medewerkers weinig moeite kosten om zich PROMIS eigen te maken. PROMIS is al vele malen goedkoper dan bestaande systemen, en zal ons daarnaast ook veel tijd en ergernis schelen.

Kwaliteitsmanagement

Free Press Unlimited voldoet aan een aantal erkende kwaliteitsnormen.

  • Een variant van ISO 9001 die speciaal voor de ontwikkelingssector geldt. Deze heet ook wel de Partos-norm, naar de Nederlandse vereniging van ontwikkelingsorganisaties Partos. In april 2018 werden we beoordeeld voor het nieuwe ISO 9001:2015 en plukten we de vruchten van onze goede voorbereiding op deze audit. Het externe audit team concludeerde dat Free Press Unlimited aan alle eisen voldeed, zodat we nu in het bezit zijn van het meest recente ISO-certificaat.
  • Free Press Unlimited is een CBF Erkend Goed Doel. Dit keurmerk vervangt sinds 2016 het oude CBF-Keur en is een initiatief van samenwerkende keurmerkorganisaties als CBF en Goede Doelen Nederland. Ook in 2018 voldeed Free Press Unlimited aan de strenge normen van dit kwaliteitskeurmerk.
  • Free Press Unlimited rapporteert over de projecten in het Strategisch Partnerschap volgens de normen van International Aid Transparency Initiative (IATI). Afspraak is echter dat we geen gegevens publiceren die mensen en organisaties in gevaar kunnen brengen. Wat we wel en niet publiek maken, hebben we vastgelegd in een speciale Exclusion Policy.
    Free Press Unlimited heeft een eigen gedragscode opgesteld waaraan alle medewerkers zich verbinden. Als lid van Goede Doelen Nederland houden we ons bovendien aan haar gedragscodes.

Risicomanagement

Free Press Unlimited werkt in een complexe en dynamische omgeving. Sommige risico’s zijn inherent aan ons werk, zoals partners die (nog) niet in staat zijn een project goed uit te voeren of het werken in conflictgebieden.

 

Een deel van ons werk bestaat immers juist uit het opbouwen van de capaciteiten van (startende) mediaorganisaties – en we werken veelvuldig in conflictgebieden. Ondanks deze verhoogde risicobereidheid is het erg belangrijk dat we de risico’s op verschillende niveaus in de organisatie herkennen en daar adequaat mee omgaan. In 2018 hebben we risicomanagement op alle niveaus in de organisatie geïntegreerd. Ons risicomanagementmodel is gebaseerd op de internationale ISO 31000 normen.

Risiconiveaus

Free Press Unlimited is een projectorganisatie en bij projecten horen risico’s. Dat geldt zeker voor de sector waarin wij werken en de vijandige omgeving waarin onze partners opereren. We onderscheiden vier verschillende risiconiveaus:

  1. Op organisatieniveau hebben we de potentiële interne en externe risico’s gerangschikt in ons risicoregister. Bij elk risico staan risicobeperkende maatregelen die we goed monitoren. Elk jaar vernieuwen we dit register en eenmaal per twee jaar maken we een update.
  2. Op procesniveau stellen we de risico’s en risicobeperkende maatregelen vast tijdens de jaarlijks plannings- en rapportagecyclus. In de beoordeling van procesrisico’s beschrijven we de risico’s die een groot (onvoorzien) effect kunnen hebben op de kernprocessen van Free Press Unlimited, en de risicobeperkende maatregelen die daarbij horen.
  3. Op projectniveau is een risicobeoordeling verplicht voor al onze projecten en onderdeel van de jaarlijkse werkplannen. Hierin ligt het accent op de interne en externe risico’s, inclusief risicobeperkende maatregelen.
  4. Op individueel niveau krijgt elke medewerker die voor haar of zijn werk moet reizen een veiligheidstraining, veiligheidsinstructies en debriefings. Bovendien monitoren we de veiligheidssituatie in onze projectlanden continue. We werken immers in fragiele en conflictgebieden waar mensen grote risico’s kunnen lopen; de veiligheid van onze medewerkers staat voorop.

In onderstaande tabel noemen we de belangrijkste risico’s, hoe groot de kans is dat ze zich voordoen, wat de gevolgen zijn en welke maatregelen we nemen om deze risico’s te voorkomen. Deze tabel is onder meer in lijn met de nieuwe richtlijn RJ650.

  Bedreiging Maatregelen Kans Impact
Continuïteit van de organisatie Financiering van mediaprojecten wordt moeilijker door verminderde aandacht (ook van donoren) voor persvrijheid, mensenrechten etc. Actieve beleidsbeïnvloeding via GFMD voor Duurzame Ontwikkelingsdoel ‘toegang tot informatie’.
Actieve beleidsbeïnvloeding voor mediaontwikkeling bij EU en NL politiek.
Actief op zoek naar alternatieve financiering.
Mogelijk Groot
Reputatie Reputatieschade voor Free Press Unlimited dreigt door slechte projectuitvoering of negatieve berichtgeving over projecten / in crisissituaties. Projectprocedures naleven en regelmatig controleren.
Crisismanagementplan is geïntegreerd in organisatie en management is getraind. Managers volgden een mediatraining.
Mogelijk Groot
Fraude Fraude of andere valse informatie wordt ontdekt tijdens de uitvoering van een project. Naleving van projectprocedures, incl. financiële controles, locatiebezoeken, beperking subgrants (1 jaar), sancties. Waarschijnlijk Klein
Integriteit Medewerkers en freelancers (trainers, consultants) houden zich niet aan de gedragscode en misdragen zich. De gedragscode is onderdeel van contracten. Free Press Unlimited heeft een ISO-klachtenmechanisme en een vertrouwenspersoon. Mogelijk Beperkt
Digitale veiligheid Door hacks, fishing, spionage of onveilige digitale communicatie lekt privacygevoelige informatie uit die de levens van mensen in gevaar kan brengen. Digitale omgeving is uitbesteed aan gespecialiseerde IT-host
Regelmatige training van medewerkers.
Beveiligingsbeleid is onderdeel van het algemene veiligheidsbeleid.
Waarschijnlijk Beperkt
Conflictgebieden Het land waarin we een of meer projecten uitvoeren wordt té instabiel, waardoor we de activiteiten moeten stopzetten. Contextanalyse vóór uitvoering project, zodat risico’s bekend zijn. Bij onverwachte crisis onmiddellijk contact met donor en informatie naar partner over de stappen (sluiting, winterslaap). Waarschijnlijk Klein
Naleving Tijdens de uitvoering van een project voldoet de partner of Free Press Unlimited niet aan de afspraken met de donor, waardoor Free Press Unlimited financiële en/of reputatieschade oploopt. Financiën checkt vóór projectindiening alle vereisten, tijdens de uitvoering de rapportages.
Onderdeel van de opstartprocedure is naleving van donoreisen.
Mogelijk Beperkt
Financiën Onvoldoende financiële controle over lokale kantoren. Jaarlijkse financiële checklist. Continue monitoring door Free Press Unlimited van lokale financiële rapportages. Regelmatig contact en afstemming met lokale financiële medewerkers.
Voorschotten maandelijks uitbetalen.
Onwaarschijnlijk Beperkt

 


Duurzaamheid

Free Press Unlimited probeert haar voetafdruk zo veel mogelijk te verkleinen:

  • We stimuleren reizen via het openbaar vervoer en thuis werken.
  • We nemen groene stroom af uit hernieuwbare bronnen als zon en wind.
  • Onze vliegreizen compenseren we via duurzame energieprojecten van Climate Neutral Group: biogasinstallaties in Cambodja, Kenia en Tanzania. Deze CO2-uitstoot was een stuk hoger dan in 2017, met name doordat we meer kortere vluchten maakten; de uitstoot is dan relatief hoger. In 2019 streven we dan ook naar het gebruik van de trein op reizen binnen Europa.
  • In 2018 bleef ons papierverbruik stabiel, ondanks de toename van het aantal medewerkers. We gebruiken papier met het Europese Ecolabel dat voor 50 procent gerecycled is. Wat helpt, is dat we vrijwel alle interne informatie digitaal delen en aanpassen via onze Wiki.
  • Als we producten, installaties of diensten inkopen, kiezen we waar mogelijk voor de duurzaamste en groenste variant.